Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
EN uva.nl
Docenten

AuteursrechtInformatiePunt

Wat is er geoorloofd bij het aanbieden van onderwijsmateriaal? Wie heeft het auteursrecht op een scriptie? Het AuteursrechtInformatiePunt biedt informatie en beantwoordt vragen over auteursrecht in relatie tot citeren en annoteren, het gebruik van materiaal in Canvas en in readers, het correct gebruik van bronnen, et cetera.

De Auteurswet bepaalt dat binnen het onderwijs delen van een werk gebruikt mogen worden zonder dat vooraf toestemming nodig is van de auteursrechthebbenden. Daarbij gelden de volgende voorwaarden: het werk moet op legale wijze openbaar zijn gemaakt, het mag niet worden gewijzigd, bronvermelding is een vereiste, en voor de overname moet betaald worden.

Het gebruik van auteursrechtelijk beschermde teksten gepubliceerd door uitgevers in Readers Online of Canvas is door de UvA voor een deel afgekocht. Het stappenplan Hergebruik voor onderwijs toont wat je zonder toestemming kunt overnemen en voor welke overnames er toestemming nodig is. Er is binnen het onderwijs geen vergelijkbare afkoopregeling voor het gebruik van audiovisueel materiaal, zoals muziek of films. Op vuistregels voor het gebruik van beeld en geluid valt na te gaan wat er binnen het onderwijs toch mogelijk is.

Download stappenplan - Hergebruik voor onderwijs

Stel je vraag over auteursrecht

Auteursrecht

Het auteursrecht is van toepassing op teksten, afbeeldingen, films, muziek en andere uitingen van wetenschap of kunst. Het verleent de maker van een dergelijk werk het recht om te bepalen hoe, waar en wanneer hij zijn werk openbaar maakt en exploiteert. Voor het verkrijgen van het auteursrecht hoeft de maker niets te doen. Bij zijn overlijden gaat het over op de erfgenamen. Het auteursrecht is tot 70 jaar na het overlijden van de maker van kracht of, als de maker een rechtspersoon is, tot 70 jaar na de eerste openbaarmaking van het werk.

Met uitzondering van software is het toegestaan om van een auteursrechtelijk beschermd werk een kopie te maken voor eigen gebruik. Daarnaast mag onder voorwaarden een deel van een werk in het onderwijs worden gebruikt. De website Wat weet jij van het auteursrecht? van SURF geeft antwoord op vragen rond verschillende thema’s, materiaalsoorten en doelgroepen.

Verschillende onderdelen
De persoonlijkheidsrechten, de exploitatierechten, het portretrecht en het citaatrecht zijn van belang in het onderwijs.

  • Bij de persoonlijkheidsrechten kun je denken aan de vermelding van de naam van de maker bij het gebruik van zijn werk door anderen of het recht van de maker om zich te verzetten tegen wijzigingen of aantasting van zijn werk. Deze persoonlijkheidsrechten zijn niet overdraagbaar.
  • Exploitatierechten geven de maker de mogelijkheid om het werk openbaar te maken of te verveelvoudigen. Vaak draagt de maker zijn exploitatierechten over aan een derde, bijvoorbeeld een uitgever, die voor het gebruik van het werk een vergoeding kan vragen.
  • Bij beeldmateriaal is het portretrecht van belang. Als een persoon herkenbaar is afgebeeld, bijvoorbeeld op een foto, tekening, schilderij of in bewegend beeld, dan kan hij zich op dit onderdeel van het auteursrecht beroepen. De maker, fotograaf, kunstenaar et cetera, heeft weliswaar het auteursrecht maar hij mag het portret soms niet publiceren als de geportretteerde daartegen bezwaar maakt. Het is aan te raden dat de maker de geportretteerde een akkoordverklaring voor het gebruik van de afbeelding laat ondertekenen.
  • Het citaatrecht is ook een onderdeel van het auteursrecht. Dit regelt dat je een deel van een werk dat legaal openbaar is gemaakt in een wetenschappelijke verhandeling kunt gebruiken. Het citaat moet dienen ter ondersteuning van de inhoud van de verhandeling en de omvang dient in verhouding te staan met het doel van het citaat binnen de verhandeling. Bij het citeren dien je de bron te vermelden, waaronder de naam van de maker, ook als het eigen werk betreft of als het auteursrecht is verlopen.

Bronvermelding
Goede bronvermelding, het noemen van maker, titel, het jaar van publicatie et cetera, maakt dat deze bronnen traceerbaar zijn. De manier waarop de bronnen worden vermeld, de citatiestijl, is afhankelijk van de opleiding die je volgt of het medium waarin je wilt publiceren. Citatiesoftware automatiseert het vermelden van bronnen in een specifieke stijl. De UvA ondersteunt verschillende citatiemanagers, zie: Citeren en literatuurlijst maken.

Algemeen AuteursrechtInformatiePunt