Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
EN uva.nl

Sinds 2015 hebben de UvA en HvA richtlijnen voor onderzoekdatabeheer. Voor elk nieuw onderzoeksproject moet een datamanagementplan opgesteld worden. De bibliotheek ondersteunt onderzoekers met diverse diensten.

'Ook uitgevers en financiers als NWO en de EU vragen steeds vaker om publiceren en delen van data,' vertelt Mariëtte van Selm, informatiespecialist bij de Bibliotheek UvA/HvA. Zij adviseert bij het maken van datamanagementplannen, beantwoordt vragen via de RDM-servicedesk en geeft workshops. De Bibliotheek gaat vanaf eind 2016 een centraal RDM-systeem bieden waarmee data ook gepubliceerd en gedeeld kunnen worden.

Open als het kan, gesloten als het moet

Van Selm: 'Door de affaire Diederik Stapel is zorgvuldige opslag van data extra in de belangstelling gekomen. Onderzoekconclusies moeten verifieerbaar zijn. Daarnaast is er de Open Access beweging die pleit voor data open delen. Daar zijn de rector en wij als Bibliotheek warm voorstander van. Het is waardevol als onderzoek herhaald kan worden en data gedeeld kunnen worden, bijvoorbeeld ook door wetenschappers uit andere vakgebieden. In het nieuwe Standard Evaluation Protocol kunnen het delen en publiceren van datasets ook meetellen voor de onderzoekskwaliteit. De centrale RDM-richtlijnen stellen: ‘open als het kan, gesloten als het moet.’ Soms kan het niet vanwege privacy van persoonsgegevens of patenten. Een onderzoeker bepaalt zelf of en wanneer hij de data gaat delen.'

Tien jaar bewaren

Verder moeten volgens de richtlijn onderzoekdata minimaal tien jaar bewaard worden, en moet elke onderzoekseenheid een datasteward aanstellen. Het is de bedoeling dat de kenniscentra en onderzoeksinstituten de richtlijn zelf uitwerken in een dataprotocol. De onderzoekers maken daarin zelf afspraken over verantwoordelijkheden, toegang, archivering, etc.

Betere opslagfaciliteiten nodig

'We hebben geen nulmeting gedaan, maar het was duidelijk dat op veel plaatsen de omgang met data beter kan. Het veiligheidsbewustzijn kan beter maar ook de opslagfaciliteiten moeten beter; die verschillen sterk per onderzoeksinstituut en kenniscentrum. De netwerkschijven die onderzoekers nu moeten gebruiken hebben niet altijd voldoende opslagcapaciteit. Dan komen er oplossingen als Dropbox, USB-sticks of externe harde schijven. Die zijn niet echt veilig. Ook verdwijnen er soms data omdat ze op externe dragers staan en onderzoekers ze bij vertrek meenemen. Zo verliezen we institutioneel intellectueel eigendom.'

Centraal onderzoeksdata opslagsysteem

'De Bibliotheek wil het onderzoekers makkelijk maken om hun data goed te kunnen opslaan zowel tijdens als na hun onderzoek. Daarom zijn we nu bezig met het aankopen en inrichten van een centraal opslagsysteem. Dit is bedoeld voor onderzoekers die nog geen goede of onvoldoende opslagfaciliteiten hebben via hun onderzoeksinstituut, kenniscentrum of via internationale collega’s.'

Voordelen voor onderzoekers

'Ook op andere manieren ondersteunen we onderzoekers zo veel mogelijk bij goed databeheer. Niet alleen de organisatie en andere onderzoekers maar ook zij zelf kunnen daar veel voordeel van hebben. We helpen namelijk niet alleen met veilige opslag maar ook met een goede ontsluiting met metadata ter verhoging van de vindbaarheid en een goede beschrijving van de dataset. Zo kan iedereen de onderzoekdata met een minimum aan tijd en moeite terugvinden, begrijpen en hergebruiken. Een goed dataplan verhoogt de slagingskans bij financieringsaanvragen en de aantrekkingskracht van UvA/HvA als onderzoekpartner voor bedrijfsleven en publieke instellingen. Voor het opstellen van datamanagementplannen biedt de Bibliotheek via http://rdm.uva.nl templates en checklists.'